Hàng giả, hàng nhái hoành hành, trách nhiệm của ai?- Bài 2: Chế tài phải đủ mạnh

Luật có, nhưng hàng gian, hàng giả công khai, không bị xử lý, cũng không có cơ quan nào chịu trách nhiệm. Vậy ai đã để hàng giả, hàng nhái tràn lan ở các chợ, trên các trang mạng?

Hé lộ đường dây buôn hàng giả

Một số tiểu thương kinh doanh tại các chợ sỉ lớn như Bình Tây (quận 6), An Đông (quận 5, TPHCM)… thông tin chắc nịch: Có đủ nguồn hàng đa dạng mẫu mã, thương hiệu nổi tiếng thế giới để cung cấp cho khách hàng. Chỉ vào mớ hàng vừa nhập “nóng hổi” ở Quảng Châu (Trung Quốc) về TPHCM, bà H.P., kinh doanh ở chợ An Đông, nói thẳng: “Cưng thích hàng gì, quần áo thời trang hay túi xách, mắt kính đều có hết. Mua đây giá rẻ, bán online rất tiện, không ai kiểm tra được đâu”. Còn ông N.H., kinh doanh tại chợ Bình Tây, khẳng định, một số cửa hàng ở khu vực miền Tây, Tây Nguyên đều là khách hàng “ruột” nhiều năm nay, đặt mua mỗi lần vài trăm món và hầu như tháng nào cũng quay lại lấy thêm.

Hàng giả, hàng nhái nhãn hiệu nổi tiếng bày bán tại chợ Bình Tây, quận 6, TPHCM. Ảnh: THI HỒNG
Chúng tôi tỏ vẻ lo sợ vì việc tiêu thụ hàng giả sẽ bị cơ quan chức năng xử lý, bà T., tiểu thương dày kinh nghiệm, thổ lộ: “Yên tâm đi em! Tất cả đều có đường dây vận chuyển, liên kết chặt chẽ hàng chục năm qua, có sao đâu”. Như dốc bầu tâm sự, bà nói tiếp, người mới kinh doanh khó vô, nhưng người cũ đã quen mặt, quen hàng, quen mối nên không sợ. Khách cứ lên mạng, chọn mẫu mã, người bán sẽ giao tận nhà. Muốn thẻ bảo hành, mã vạch… của thương hiệu nào cũng có hết. Một chiếc túi xách nhỏ mua sỉ trực tiếp tại Quảng Châu có giá vài chục ngàn đồng, nhưng đem về bán tại Việt Nam lên tới vài trăm ngàn đồng, có khi vài triệu đồng, tùy hàng fake (hàng giả, hàng nhái) loại 1 hay loại 2. Tính ra, trừ chi phí các loại vẫn lời khá. 


Tuy vậy, bà T. thừa nhận từng bị kiểm tra, xử phạt… một lần vì kinh doanh hàng có dấu hiệu giả mạo, không rõ nguồn gốc. Để chắc chắn hơn, bà T. khuyên, nên đi buôn cùng người giàu kinh nghiệm vài chuyến sẽ có thêm kỹ năng. Nhẩm tính, toàn bộ chi phí làm giấy tờ, ăn ở, đi lại (đường bộ) cho hành trình 10 ngày từ 15-20 triệu đồng/người. Thời gian lưu trú liên quan đến việc khảo sát giá, thỏa thuận giá với người bán. Ngoài ra, khách muốn buôn sỉ hàng từ Quảng Châu về TPHCM có thể nhờ các dịch vụ vận chuyển, giao hàng tận nơi của một số đơn vị như T.Đ. (trụ sở tại Hà Nội và TPHCM), cước phí 37.000 đồng/kg, áp dụng với kiện hàng từ 200-500kg; 41.000-42.000 đồng/kg với kiện hàng từ 10-100kg… Đây là công ty chuyên cung ứng dịch vụ giao nhận hàng hóa khá lớn từ Quảng Châu về Việt Nam (có kho hàng ở cả 2 quốc gia). “Yên tâm, tôi bán cả chục năm qua có gì đâu”, bà T. trấn an.

Cần xử lý mạnh để răn đe 

Thực tế cho thấy, các điểm bán hàng giả, hàng nhái đều nằm ở vị trí dễ quan sát, bán công khai, ai cũng thấy nên không thể nói khó xử phạt. Chưa kể, với sự chuyên nghiệp của cơ quan chuyên trách thì các mặt hàng này càng khó “lọt lưới”. Ấy vậy mà đến thời điểm này, nhiều điểm bán vẫn ngang nhiên vi phạm. Liệu có hay không tình trạng “đánh trống bỏ dùi”, xử lý kiểu phong trào, rồi sau đó vi phạm vẫn như cũ? 

Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, Ban Quản lý các chợ Bến Thành (quận 1), Bình Tây (quận 6), An Đông (quận 5) thừa nhận có việc kinh doanh hàng nhái, hàng giả, nhưng họ không có thẩm quyền xử phạt, mà chỉ nhắc nhở, cảnh cáo, đình chỉ kinh doanh từ 3-7 ngày. Còn muốn đề xuất UBND quận rút giấy phép kinh doanh quầy sạp bán hàng gian, hàng giả, quận yêu cầu phải có biên bản kiểm tra của cơ quan chuyên môn (quản lý thị trường, cảnh sát kinh tế…). 

Ông Nguyễn Viết Hồng, Tổng Giám đốc Vina CHG, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TPHCM, nhận định, có nhiều nguyên nhân để hàng nhái, hàng giả tràn lan, trong đó đặc biệt là mức xử phạt hành chính quá nhẹ, không thấm vào đâu so với mức lợi nhuận mang lại. Do vậy, cần tăng mức xử phạt vi phạm hành chính, siết chặt cơ sở pháp lý để đưa các vụ liên quan hàng giả, hàng nhái ra xử lý hình sự nhằm răn đe. Về phía công tác bảo vệ người tiêu dùng, hiện đã có Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật dân sự cũng cho phép các chủ thể khởi kiện để yêu cầu bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là phải chứng minh được thiệt hại. Để làm được điều này, người tiêu dùng cần tìm hiểu rõ hơn về quyền của mình, nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm khi mua, yêu cầu xuất hóa đơn, chứng từ khi mua hàng và lưu giữ để có chứng cứ bảo vệ quyền lợi bản thân khi sản phẩm có vấn đề… “Người tiêu dùng cũng có phần trách nhiệm vì tiếp tay mua hàng giả mạo. Về phía doanh nghiệp, vẫn chưa chủ động bảo vệ quyền lợi của mình, xác lập quyền sở hữu đối với nhãn hiệu, kiểu dáng thông qua đăng ký bảo hộ trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam hoặc quốc tế. Ngoài ra, các cơ quan chuyên trách như quản lý thị trường, hải quan cửa khẩu, cảnh sát kinh tế… cần chủ động phối hợp để nâng cao hiệu quả chống hàng giả, hàng nhái”, ông Nguyễn Viết Hồng khuyến nghị. 

Thể hiện quyết tâm làm sạch môi trường thương mại, ngày 1-11 vừa qua, Phó chủ tịch UBND TPHCM Phan Thị Thắng đã ký ban hành kế hoạch 4036/KH-UBND nhằm tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên vùng biển và địa bàn TPHCM. Mục đích nhằm chủ động phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn và xử lý kịp thời, nghiêm minh hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, mua bán, vận chuyển, tàng trữ hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ. Từ đó góp phần ổn định trật tự, tuân thủ quy định của pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước, bảo vệ quyền lợi, lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp chân chính và người tiêu dùng; nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới. 

Văn bản trên đã giao nhiệm vụ cho 11 sở ngành, Cục QLTT TPHCM chủ trì phối hợp thực hiện cùng các sở ngành khác như Công an TP, Hải quan TP, Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng TP, Cục Thuế, Sở Công thương… thực hiện từ nay đến tháng 9-2025. 

Mua đồ cũ để giải “cơn khát” hàng hiệu 

Tại TPHCM, Hà Nội… đã xuất hiện mua bán các món hàng xa xỉ lỗi mốt trên sàn thương mại điện tử hoặc tài khoản mạng xã hội với giá phù hợp. Một số trang thương mại điện tử rao bán các món đồ giá trị, hàng xa xỉ giảm giá 10-40% thậm chí 50% so với hàng mới, kèm hóa đơn chứng từ, thẻ bảo hành chính hãng… “Bạn mua trang sức kim cương tại cửa hàng lớn, thanh toán tiền xong đã thấy lỗ 20%. Mua chiếc nhẫn 100 triệu đồng, khi cần bán lại chỉ còn 80 triệu đồng. Thay vì bán tại cửa hàng thì rao trên trang cá nhân với giá 85-90 triệu đồng là được. Người bán bớt lỗ mà người mua cũng thấy hời”, chị N.N phân tích.

Luật sư NGÔ HUỲNH PHƯƠNG THẢO, Đoàn Luật sư TPHCM:

“Lờn thuốc” do luật quá nhẹ

Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ, nếu sản xuất hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa thì bị xử phạt theo Điều 12 với mức tiền phạt từ 2-50 triệu đồng. Buôn bán hàng nhái, giả mạo các nhãn hàng thời trang thì bị xử lý theo Điều 11, mức phạt từ 1-50 triệu đồng (nếu doanh nghiệp, tổ chức vi phạm thì mức phạt gấp đôi). Ngoài ra, đơn vị vi phạm có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn…Mức phạt trên chưa đủ sức răn đe, bởi số tiền phạt thấp trong khi người trục lợi từ buôn bán hàng giả có doanh thu rất cao. Hơn nữa, các biện pháp phạt bổ sung như rút giấy phép kinh doanh trong tình hình đăng ký kinh doanh quá dễ như hiện nay không làm đơn vị vi phạm lo sợ.

Về Bộ luật Hình sự, Điều 192 quy định tội sản xuất, buôn bán hàng giả với mức phạt từ 1-5 năm tù (hàng giả có giá từ 30 triệu đồng trở lên hoặc dưới 30 triệu đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính). Thế nhưng, vẫn không có tác dụng răn đe, bởi luật quy định nếu xử lý hành chính lần đầu thì lần sau xử lý hình sự nhưng thực tế đăng ký kinh doanh quá dễ, người vi phạm hành chính lần đầu lập tức sang tên cho người khác để vi phạm lần sau sẽ không bị xử lý hình sự. Còn phạt hành chính, mức phạt tiền thấp, lợi nhuận thu được cao nên họ không sợ. Do vậy, Quốc hội cần sửa đổi nâng mức phạt hành chính, đồng thời xác định trách nhiệm rõ ràng cho cơ quan quản lý nhà nước nếu để hàng gian, hàng giả xảy ra trên địa bàn hoặc lĩnh vực do mình quản lý.

Tin cùng chuyên mục