Nông nghiệp

2 phương án “khơi luồng” lúa gạo đang ách tắc

SGGPO
Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên vừa ký công văn đề xuất Thủ tướng chỉ đạo khơi mở “luồng xanh” để giải tỏa ách tắc, khó khăn cho thị trường lúa gạo tại ĐBSCL với 2 phương án. 
2 phương án 'khơi luồng' lúa gạo đang ách tắc ảnh 1 Hoạt động thu mua thóc lúa, vận chuyển xuống ghe để vận chuyển theo đường kênh rạch về kho, cảng tại ĐBSCL. Ảnh: VIẾT CHUNG

Chiều 16-8, văn phòng Bộ Công thương thông tin, Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên đã ký công văn gửi Thủ tướng báo cáo tình hình tiêu thụ thóc, gạo hàng hóa trong bối cảnh dịch Covid-19 tại phía Nam. 

Theo báo cáo, trong 7 tháng năm 2021, mặc dù giá xuất khẩu bình quân tăng 53,5 USD/tấn nhưng so với cùng kỳ năm 2020, giá trị kim ngạch xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam giảm 3,1% do sản lượng xuất khẩu giảm 12,69%.

Mặc dù theo kế hoạch cả năm 2021, Việt Nam sẽ xuất khẩu khoảng 6 - 6,2 triệu tấn gạo các loại, trị giá đạt khoảng 3,325 tỷ USD; nhưng hiện nay, hầu như các thương nhân e ngại việc ký kết hợp đồng mới vì ách tắc trong lưu thông và giao nhận tại các cảng biển. Biên độ chênh lệch giá thời điểm chào bán và giá cước thực tế lúc giao hàng quá lớn khiến các thương nhân và cả khách hàng đều gặp rủi ro lớn. 

“Tình trạng này nếu tiếp diễn chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu và nguy cơ mất các thị trường truyền thống như Philippines, Trung Quốc, Malaysia vào các đối thủ cạnh tranh khác trong khu vực như Thái Lan, Ấn Độ” - công văn của Bộ Công thương cho biết. 

Do xuất khẩu khó khăn nên giá lúa gạo thu mua của bà con nông dân giảm. Để đảm bảo tiêu thụ kịp thời thóc, gạo hàng hóa cho người nông dân, trên cơ sở cuộc họp với Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Bộ Công thương đề xuất, kiến nghị Thủ tướng giao các bộ ngành và địa phương triển khai nhóm giải pháp cấp bách gồm: khẩn trương nghiên cứu, mở luồng xanh cho vận tải đường thủy và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận nguồn vốn thu mua thóc, gạo hàng hóa (thế chấp bằng chính sản phẩm thu mua).

Về việc mở luồng xanh cho vận tải thủy, Bộ Công thương lập luận rằng, với đặc thù địa hình kênh rạch chằng chịt, đa phần các nhà máy sản xuất, chế biến lúa gạo cập bờ sông, bờ kênh nên 95% thóc, gạo sản xuất ở vùng ĐBSCL được vận chuyển bằng đường thuỷ. Do đó, việc khơi thông dòng chảy phương tiện chuyên chở sẽ góp phần đáng kể giúp các thương nhân xuất khẩu gạo duy trì được chuỗi cung ứng lúa gạo hàng hóa từ đồng ruộng ra đến cảng xuất khẩu.

Vì vậy, Bộ Công thương kiến nghị Thủ tướng giao Bộ GT-VT chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế và các bộ ngành, địa phương liên quan sớm xây dựng và báo cáo phương án “luồng xanh” cho vận tải đường thủy, đảm bảo yêu cầu về phòng chống dịch Covid-19 nhưng giải tỏa được ách tắc hiện nay.

Giao UBND các tỉnh, thành phố ở khu vực ĐBSCL khẩn trương tạo điều kiện thuận lợi nhất có thể cho các thương nhân hoạt động trong lĩnh vực thóc, gạo nói chung và thương lái nói riêng được đi lại thu mua trực tiếp tại đồng; trao đổi và thống nhất với Bộ Y tế, Bộ GT-VT xem xét, áp dụng linh hoạt 2 phương án:

Phương án 1: Chấp nhận các xét nghiệm nhanh tại ấp, xã; đăng ký thông tin, lịch trình di chuyển với cơ quan quản lý nhà nước tại ấp, xã… và áp dụng tương tự đối với lực lượng bốc xếp thóc lên xuống ghe. Đặc biệt xem xét ưu tiên phân luồng xanh (xét nghiệm nhanh tại chốt kiểm dịch trên sông) cho các phương tiện vận chuyển lúa tươi từ đồng ruộng về hệ thống nhà máy sấy vệ tinh trong khu vực gần nhất (cùng xã, huyện) để đảm bảo chất lượng thóc tồn trữ đạt yêu cầu.

Riêng khâu vận chuyển thóc, gạo giữa các nhà máy không đặt trong cùng một tỉnh hay từ nhà máy ra các cảng xuất khẩu, khu vực tiêu thụ nội địa thì chốt kiểm dịch trên các sông lớn tại các địa điểm giáp ranh cần có cơ sở xét nghiệm đi kèm trong phạm vi gần nhất để đáp ứng nhu cầu xét nghiệm cho tài công khi vận chuyển liên tỉnh thời gian dài. 

Phương án 2: Trường hợp thương nhân đồng ý hỗ trợ cung cấp các bộ kit xét nghiệm nhanh cho các chốt trên sông, khi ghe, sà lan của các thương nhân di chuyển qua, đề nghị nhân viên trực chốt tiến hành xét nghiệm nhanh và đóng dấu thông hành cho các phương tiện tranh thủ di chuyển tiếp.

Với phương án này, đề nghị các cấp lãnh đạo địa phương chỉ đạo linh hoạt việc chỉ yêu cầu giấy xác nhận âm tính với Covid-19 (PCR) khi phương tiện rời bến xuất phát và suốt quá trình di chuyển trên sông được phép sử dụng giấy xác nhận xét nghiệm nhanh tại các chốt để qua chốt kế tiếp cũng như cập bên cuối của lộ trình. 

Bộ Công thương cũng kiến nghị giao Bộ GT-VT làm việc với Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn sớm mở lại tất cả các máng đóng rút gạo trong thời gian sớm nhất nhằm giảm bớt tình trạng ùn tắc container xuất khẩu gạo và cân nhắc về phí phụ thu để tạo thuận lợi cho xuất khẩu trong bối cảnh dịch Covid-19, do bến này là một trong những bến chính chuyên đóng hàng gạo bằng container. Yêu cầu các hãng tàu, doanh nghiệp logistic phải công khai, minh bạch về giá cước vận chuyển container, điều chỉnh giá cước vận chuyển về mức hợp lý.

VĂN PHÚC

Tin cùng chuyên mục